Podstawy prawne posiadania narzędzi dla sygnalistów

W Polsce pojęcie sygnalistów znane jest od wielu lat ale regulacje prawne dotyczące ich działalności pojawiają się dopiero od niedawna.

Prawne uregulowanie statusu sygnalisty podejmują projektowane:

  • ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary
  • ustawa o jawności życia publicznego

Obie ustawy są komplementarne względem siebie w kontekście założeń dotyczących sygnalistów.

Projektowane regulacje wnoszą zasadniczą zmianę w kwestii odpowiedzialności podmiotów zbiorowych, która dotyczy przyjęcia koncepcji winy własnej przez przedsiębiorstwo.

W związku z tym , jednym z istotnych elementów odpowiedzialności podmiotu zbiorowego będzie stopień zawinienia tego podmiotu w zakresie ustalenia i realizacji odpowiednich procedur i narzędzi umożliwiających przekazywanie informacji o nieprawidłowościach oraz reakcja podmiotu na te informacje.

Przewidywane są następujące kategorie informacji wpływających od sygnalistów :

  1. Podejrzenie usiłowania lub popełnienia czynu zabronionego
  2. Niedopełnienie obowiązków lub nadużycia uprawnień
  3. Niezachowanie należytej staranności wymaganej w określonych okolicznościach
  4. Nieprawidłowości w organizacji działalności podmiotu zbiorowego mogące prowadzić do popełnienia czynu zabronionego

Założeniem projektowanych przepisów ma być zatem stan prawny umożliwiający sygnalistom działanie z pożytkiem dla  interesu publicznego poprzez ujawnianie ukrywanych nieprawidłowości a także z pożytkiem dla samych przedsiębiorców poprzez dawanie im szansy na złagodzenie odpowiedzialności za czyny zabronione.

 

Przykładem innych aktów prawnych podnoszących kwestie anonimowych zgłoszeń o nieprawidłowościach są :

  • ustawa o nadzorze nad rynkiem kapitałowym ( art. 3a)
  • ustawa o obrocie instrumentami finansowymi ( art. 83a ust. 1a)
  • ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu ( Dz.U. z 2018r. poz. 723) (Art.53 ustawy z dnia 1.03.2018)

Wszystkie regulacje prawne mają na celu ustanowienie procedur i narzędzi zgłaszania informacji o nieprawidłowościach oraz ochronę anonimowości zgłaszających.

 

Dodatkowo wzmianki o konieczności informacji o nieprawidłowościach znajdziemy w :

Konwencja ONZ przeciwko korupcji :

Art.33 – zachęca państwa do chronienia osób sygnalizujących korupcję

Konwencja Rady Europy :

Art.9 – zobowiązuje państwa do gwarancji ochrony dla osób sygnalizujących korupcję

Europejska konwencja praw człowieka i podstawowych wolności :

Art.10 – mówi o prawie do wolności słowa także w miejscu pracy